ذبيح الله صفا
1592
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
آن ميرزا محمد طاهر نصرآبادى بعد ازين سخن خواهم گفت . بر اين كتاب ذيلى در سال 1134 ه ترتيب يافته كه در آن از 141 شاعر ياد شده است « 1 » . تذكرهء عظيم و بسيار سودمند خلاصة الاشعار و زبدة الافكار را بايد از جملهء بهترين آثار عهد صفوى در شناخت احوال شاعران متقدم و متأخر دانست . مؤلف اين تذكره مير تقى الدين محمد بن شرف الدين على حسينى كاشانى متخلص به ذكرى و معروف به « مير تذكره » است كه جز اين هم اثرهايى دارد و شرح حال و آثارش را جداگانه خواهيد ديد . آخرين تاريخى كه با تجديدنظرهاى ذكرى در تذكرهء او مىبينيم سال 1016 هجريست . شيخ ابو القاسم انصارى كازرونى متخلص بقاسمى ( پسر ابو حامد پسر نصر البيان ) از عالمان و شاعران سدهء يازدهم است . وى شاگرد وجيه الدين سليمان بود كه در خدمت غياث الدين منصور دشتكى شيرازى علم آموخته بود . قاسمى كتابى دارد بنام سلم السموات كه آن را بسال 1014 ه تأليف نمود . اين كتاب در هفت بخش و هر بخش موسومست به « مرقوم » كه در آنها به ترتيب دربارهء : 1 ) توحيد 2 ) نبوت 3 ) ولايت 4 ) جمعى از حكماى جهان 5 ) بعضى از شاعران 6 ) مواعظ و حكم 7 ) موت و معاد سخن رفته و مرقوم پنجم آن را مىتوان در حكم تذكرهء كماهميتى تلقى نمود كه در تهران بطبع رسيد . قاسمى شعر نيز مىسرود و ديوانى دارد « 2 » . جلد سوم كتاب جامع مفيدى تأليف محمد مفيد مستوفى بافقى يزدى كه شرح آن در بخش پارسىنويسان عهد خواهد آمد ، از جهت اشتمال بر ذكر حال سادات و علما و وزرا و مستوفيان و شعرا و هنرمندان كه از يزد برخاسته يا بنوعى با تاريخ آن ارتباط داشتهاند ، نيز مىتواند در شمار تذكرهها ياد شود ،
--> ( 1 ) - دربارهء اين ذيل رجوع شود بفهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ص 2330 - 2338 و تاريخ تذكره فارسى ، ج 1 ص 404 - 406 . ( 2 ) - تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 2 ، ص 653 - 660 ؛ فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه ، ج 2 ، ص 593 - 594 .